Wat is neurofeedback? Is het wetenschappelijk bewezen? Wat is het doel van Neurofeedback? Hoe werkt het en waarom werkt het? Helpt het bij ADHD en verbeteren van rust, slaap, aandacht en concentratie?
Deze website is nog in aanbouw. De informatie is nog niet geordend en onvolledig. Hieronder alvast wat informatie.
Wat is Neurofeedback?
Neurofeedback is een behandelmethode die zich richt op het positief beïnvloeden van je hersenactiviteit zodat deze beter aansluit bij de omstandigheden en de situatie op dat moment.
Hersengolven zijn betrokken bij alle mentale- en waarnemingsprocessen en bepalen daarmee ons gedrag. Als we slapen zijn andere hersengolven dominant dan wanneer we studeren of sporten. Bij verschillende vormen van functioneren en gedrag horen dan ook verschillende hersengolven.
Als onze hersengolven niet aansluiten bij de omstandigheden, dan gaat het mis. Bijvoorbeeld door ADHD of langdurige stress kan je moeite hebben je te concentreren op school of werk en/of kan je niet slapen omdat je te druk bent in je hoofd.
Neurofeedback kan je helpen door je hersenen (weer) te leren de juiste hersengolven aan te maken die op dat moment en in die situatie vereist zijn. Neurofeedback kan je hersenen leren automatisch vanuit rust op te schakelen naar concentratie en focus, en weer terug naar rust.
Zodoende ben je meer synchroon met je omgeving en de situatie op dat moment, ervaar je minder stress, meer focus, presteer je beter en slaap je beter.
Neurofeedback doe je, na een intake inclusief het invullen van een aantal vragen, met name zelf thuis waarbij ik je op afstand zal begeleiden en je vorderingen zal monitoren. Na de sessies evalueren we het proces en vullen dezelfde vragenlijst in om te kijken wat de progressie is.
Neurofeedback is volledig natuurlijk, er komt geen medicatie aan te pas, doet geen pijn, is leuk, gaat volledig automatisch en verleer je waarschijnlijk nooit meer! Het is daarom voor bijna iedereen geschikt.
Neurofeedback is juist ook heel geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar die om verschillende redenen uitdagingen hebben op het gebied van rust, aandacht en concentratie op school. Het gaat dan bijvoorbeeld om (een vermoeden van) ADHD. type 1, 2 of 3.
Ook als je al ADHD medicatie gebruikt kan je neurofeedback toepassen. Je zal niet de eerste zijn die na neurofeedback-therapie geen medicatie meer nodig heeft!
Is Neurofeedback wetenschappelijk bewezen?
Ja! Neurofeedback is inmiddels een wetenschappelijk bewezen, zeer effectieve, methode voor de behandeling van AD(H)D, zowel voor kinderen alsook voor volwassenen.
Neurofeedback bestaat sinds de jaren ’50. In Nederland is Neurofeedback nog relatief onbekend, terwijl het in de Verenigde Staten, Canada maar ook in Duitsland, waar het volledig wordt vergoed, een bekende behandelmethode is geworden.
In deze landen is ook al veel wetenschappelijk onderzoek naar Neurofeedback gedaan. De wetenschappelijke resultaten van recentelijk onderzoek zijn veelbelovend. De effectiviteit van neurofeedback is in meerdere goed opgezette studies aangetoond als behandeling bij ADHD, angst, depressie, slaapstoornissen en bijvoorbeeld spanningshoofdpijn.
Deze studie (klik hier) die de conclusies van 1636 wetenschappelijke studies tussen 1995 en 2021 op een rij heeft gezet, toont aan dat “Neurofeedback-training werd geassocieerd met een significante langetermijnvermindering van symptomen van ADHD. Hoewel er beperkingen zijn met betrekking tot conclusies over de specifieke effecten van neurofeedback, documenteert deze review verbeteringen op school, in sociale en gezinssituaties“.
De uitkomst van onafhankelijke wetenschappelijke studies weerspreekt onomstotelijk de nogal weerbarstige houding van een aantal regulier medische specialisten. In de richtlijnen van de federatie van medisch specialisten staat dat het wetenschappelijk nog niet onderbouwd is en de resultaten te verwaarlozen zijn. Dat is helaas onjuist.
Neurofeedback is echter niet voor iedereen. Medische aandoeningen of bijvoorbeeld omgevingsfactoren, kunnen een zodanig grote rol spelen dat neurofeedback te weinig effect heeft. Voor hen die antidepressiva gebruiken werkt Neurofeedback ook helaas niet.
Gelukkig biedt Neurofeedback voor meer dan 90% van kinderen en volwassenen met uitdagingen op het gebied van bijvoorbeeld ADHD, na neurofeedback-training een gemiddelde klachtenvermindering:
- Concentratieproblemen / onoplettendheid: 54,45%
- Hyperactiviteit en impulsiviteit: 56,33%
(Bron: Brainmarker).
De American Academy of Pediatrics concludeert op basis van wetenschappelijk onderzoek, dat neurofeedback één van de beste behandelingen voor AD(H)D is en dat dit net zo goed werkt als gebruik van medicatie. Klik hier voor het artikel.
Neurofeedback. Rust en Aandacht!
Onze maatschappij en de technologie is de afgelopen 200 jaar zo snel veranderd dat de natuurlijke evolutie van de mens het niet heeft kunnen bijbenen. Met name de laatste 75 jaar gaat het heel erg snel voor ons brein.
We moeten (bijna) allemaal werken, leren en presteren en liefst morgen een beetje meer dan vandaag. Op zich is daar niet zoveel mis mee. Vooruitgang is mooi. We leven hier in het Westen in dan ook relatieve weelde.
Maar, elk voordeel heeft z’n nadeel. De keerzijde is dat veel van ons en onze kinderen wordt verwacht. Omdat het allemaal sneller moet, is er met name voor ons brein weinig tot geen ruimte voor rust. En door!
Om dit vol te houden en je hersenen gezond te houden, is het belangrijk om ze op tijd rust te gunnen. Dat kunnen we doen door na inspanning even terug te schakelen naar rust. Dit schakelen van hersenactiviteiten doen we bijna allemaal, helemaal automatisch, de hele dag door.
Als we niet schakelen blijft het brein hangen in onderactivatie of juist overactivatie en in sommige gevallen is beide mogelijk. In al die gevallen wordt het heel lastig om je ergens op te concentreren, iets te leren en je geheugen goed te gebruiken. Aangezien onze maatschappij verwacht dat je werkt, leert en presteert, heb je concentratie nodig en moet je dus goed kunnen schakelen.
Soms lukt dat schakelen niet. Bijvoorbeeld omdat sprake is van een vorm van ADHD of je hebt door bijvoorbeeld te lang te veel stress, psychische klachten ontwikkeld zoals overspannenheid en burn-out. Heb je deze klachten dan kan je niet goed (meer) mee op school of je prestatie op je werk gaan achteruit. Je valt dan buiten de ‘prestatienorm’.
Mocht je er zelf niet meer uit kunnen komen dan kun je hulp zoeken. Een aantal mensen kiest dan voor reguliere zorg en krijgt via de huisarts bijvoorbeeld te maken met psychologen, psychiaters en andere specialisten en wellicht medicatie.
Meer en meer mensen kiezen echter juist bij dit soort klachten voor de complementaire zorg zoals neurofeedback, hypnotherapie, orthomoleculaire therapie, etc.
Welk traject je ook kiest, het doel van deze zorg is dat je brein weer in balans komt en weer goed kan schakelen tussen rust, aandacht en concentratie.
Neurofeedback kan je daar goed bij helpen.
Wat is het doel van Neurofeedback?
Rust en Aandacht.
Met neurofeedback kun je je hersenen weer leren om beter vanuit rust op te schakelen naar aandacht en concentratie, leer je de concentratie langer vasthouden en vanuit concentratie ook weer terug te schakelen naar rust. Enkele potentiële voordelen van neurofeedback-therapie zijn:
Verbetering van cognitieve vaardigheden, zoals aandacht, opletten, concentratie, taal, rekenen en geheugen, de symptomen van ADHD type 1 (ADD).
Vermindering van de symptomen van angststoornissen, zoals nervositeit en paniekaanvallen.
Vermindering van de symptomen van ADHD type 2 en 3, zoals hyperactiviteit en impulsiviteit.
Vermindering van de symptomen van depressie, waaronder somberheid en gebrek aan energie.
Verbetering van slaapstoornissen, waaronder slapeloosheid en rusteloze slaap.
Verbetering van de prestaties in de sport en op het werk door middel van betere concentratie en focus.
Hoe werkt dat dan?
Bij neurofeedbacktherapie heb je een band met elektroden op je hoofd om je hersenactiviteit in rust te meten met behulp van een EEG (elektro-encefalogram). Vervolgens kijk je op je eigen telefoon of tablet naar een zelfgekozen YouTube filmpje, terwijl de software van de app van Breinmarker je hersenactiviteit monitort. Dit doe je allemaal gewoon thuis!
Wanneer je hersenen de gewenste activiteit vertonen worden deze beloond met visuele feedback; het filmpje wordt dan in het volledige scherm getoond. Verslapt je concentratie of ben je juist gestrest, dan wordt het beeld kleiner. Je hersenen zijn dol op beloningen dus zonder enige inspanning van jezelf, zullen je hersenen proberen om het beeld zo groot mogelijk te krijgen en zo train je je hersenen helemaal automatisch om de gewenste activiteit te vertonen en beter te reguleren.
Is sprake van onderactivatie of ADD, dan worden de hersenen beloond met volledig beeld als de hersenen opschakelen naar de hersengolven die je nodig hebt voor concentratie. Bij overactivatie door stress of ADHD type 2 en 3, worden de hersenen beloond met volledig beeld als de hersenen terugschakelen en het rustiger en kalmer aan doen. In beide gevallen is het resultaat dat je hersenen weer leren om automatisch beter te schakelen tussen rust, alert zijn en concentratie.
Op deze manier kan neurofeedback-therapie helpen bij het behandelen van verschillende eerdergenoemde symptomen van psychische aandoeningen zoals angststoornissen, ADHD en slaapstoornissen. Het kan ook worden gebruikt om cognitieve vaardigheden te verbeteren. Cognitieve vaardigheden zijn mentale vaardigheden die het vermogen om informatie te verwerken, op te slaan, te begrijpen en toe te passen omvatten. Voorbeelden van cognitieve vaardigheden zijn onder meer aandacht, concentratie, geheugen, taal, probleemoplossend vermogen en redeneren. Heel handig op school of werk.
Hoe vaak moet je dat doen?
De meesten merken na 15 a 20 sessies van 30 minuten een duidelijke vermindering van hun symptomen, ervaren meer rust en verbetering van focus en cognitieve functies. Sommige merken het al na 6 keer, anderen hebben echt meer sessies nodig. Advies is om uiteindelijk 40 sessies vol te maken. Hoe meer trainingen je doet, hoe beter het nieuw geleerde patroon in je verankerd raakt.
Waarom werkt neurofeedback?
Bijna alle psychische klachten hebben een oorzaak in een verstoorde balans van de hersengolven. De verstoorde balans kan natuurlijk vele verschillende oorzaken hebben waaronder genetische aanleg, ADHD, autisme, omgevingsfactoren, familiegeschiedenis, traumatische gebeurtenissen, stress, levensgebeurtenissen, etc. Het is vaak ook een combinatie van deze factoren die kan bijdragen aan de ontwikkeling van psychische aandoeningen.
Wat de onderliggende oorzaak ook is, omdat we hersengolven met een EEG in beeld kunnen brengen, kunnen we relatief eenvoudig zien welke hersengolven dominant zijn.
Hersengolven komen van de ongeveer 90 miljard hersencellen die onderling allemaal met elkaar communiceren middels elektrische seintjes. Deze elektrische stroompjes kun je met een hoofdband met sensoren, via software en een computer, in beeld brengen. Al die elektrische seintjes worden dan weergegeven als golfjes en al die golfjes samen noemen we een EEG. Een EEG is dus een onderzoek waarbij hersenactiviteit elektrisch wordt gemeten. Het is geen behandelmethode op zich.
Deze hersengolven worden uitgedrukt in Herz (Hz). Dat is een frequentie gemeten per seconde waarbij 1 Hz, 1 golfje per seconde is. Een frequentie van 25Hz is dus 25 golfjes per seconden (duh).
De hersengolven kunnen worden opgedeeld in 6 categorieën. Hoewel er in de wetenschappelijke wereld geen vaste afspraken over zijn gemaakt, zijn de hersengolven bijna overal ongeveer zo ingedeeld:
- Delta-golven: 0.5 tot 4 Hz. De langzaamste hersengolven. Delta-golven zijn tijdens de slaap actief zoals een fase voor en na de REM slaap, en zorgen voor de diepste niveaus van ontspanning. Ze worden in verband gebracht met het herstelstadium van het lichaam waarin nieuwe cellen worden aangemaakt. Ook als je wakker bent zijn delta-golven actief en worden in verband gebracht met intuïtieve, empathische afstemming en instinctief inzicht. Ze hebben ook invloed op onbewuste lichaamsfuncties, zoals het reguleren van de hartslag en de spijsvertering.
Optimale Delta-golven geven goede, diepe slaap en een optimaal immuunsysteem.
Als iemand die wakker is teveel delta-golven maakt ontstaan leerproblemen en het bewustzijn wordt ondermijnd. Dit is ernstige ADHD. - Thèta-golven: 4 tot 8 Hz. Tijdens slaap zijn thèta-golven in je REM-slaap actief. Je hebt deze slaapfase nodig om de gebeurtenissen van de dag te verwerken. Mensen die slecht slapen hebben dan ook problemen om ervaringen en emoties van de dag te verwerken. Ook als je wakker bent zijn thèta-golven actief.
Optimale thèta-golven zorgen ervoor dat je heel ontspannen en rustig bent. Creativiteit komt tot leven en je intuïtie komt sneller door.
Teveel thèta-golven leiden tot onderactivatie van het brein. Je hebt moeite om op te schakelen naar activatie en concentratie. Dat kan leiden tot impulsiviteit, depressie, ADHD, etc.
Te weinig kan leiden tot angst en stress. - Alfa-golven: 8 tot 14 Hz. Als deze golven optimaal in balans zijn ten opzichte van met name de bèta-golven, dan voel je je alert maar ontspannen. Je hebt een positievere kijk op de wereld, je kan beter omgaan met negativiteit, wordt minder makkelijk bang of boos. Je hersenen staan als het ware in neutraal en je kan makkelijk opschakelen naar bèta-golven voor meer concentratie, of terug naar thèta-golven voor ontspanning.
Teveel alfa-golven kan leiden tot onderactivatie. Je hersenen doen het rustig aan en dat is heel fijn voor bijvoorbeeld rusten, ontspanning, meditatie en slapen. Het is minder fijn als je je moet concentreren en informatie moet verwerken om iets moet leren en/of onthouden. Dit geeft ADHD type 1 klachten (ADD). Een heel associatief, impulsief maar niet perse heel druk brein.
Heb je te weinig alfa-golven, dan ben je sneller bang, heb je eerder stress en bijvoorbeeld slapeloosheid. - Bèta-golven: 14 tot 20 Hz. Bèta-golven komen voor wanneer je actief bezig bent en zorgen ervoor dat je je kan concentreren.
Optimale balans in bèta-golven zorgen voor activatie van het brein en zodoende een goede concentratie, een scherp geheugen en een goed probleemoplossend vermogen.
Te weinig beta-golven is eigenlijk hetzelfde als teveel alfa-golven en kunnen leiden tot dagdromen, depressie, laag denkvermogen en ADHD. - High Bèta-golven: 20 tot 38 Hz. Wanneer je in rust een teveel aan dit soort golven hebt, heb je in verhouding ook te weinig alfa-golven en dat kan je als stress ervaren. Het is druk in je hoofd, je lichaam maakt adrenaline en cortisol aan en je voelt je gespannen. Ontspannen is lastig en als je al kan slapen dan slaap je waarschijnlijk slecht en rust je niet echt uit.
- Gamma-golven: 38 tot 80 Hz. Je hersenen maken met name gamma-golven bij sterke mentale activiteiten zoals studeren en problemen oplossen. Gamma-golven zijn belangrijk voor een goed geheugen en informatieverwerking. Studies geven aan dat 40 Hz gamma golven een belangrijke rol spelen bij de coördinatie van onze zintuigen en het aanleren van nieuwe dingen. Heb je in rust veel gamma-golven dan ervaar je naar alle waarschijnlijkheid angst en stress. Mensen met een verstandelijke beperking en leerproblemen hebben vaak een lagere gamma-activiteit dan gemiddeld.
Het is niet zo dat de hersenen maar één soort hersengolf tegelijk maken. Op enig moment zijn alle soorten golven in meerdere of mindere mate aanwezig. Maar op verschillende momenten zijn verschillende golven dominant en die bepalen de toestand van het brein op dat moment en daarmee van de persoon. Dit is ook de manier waarop hersenmetingen zoals een EEG moet worden geïnterpreteerd; welke hersengolven zijn op dat moment dominant.
De omstandigheden en de omgeving spelen daarbij een grote rol. Zijn thèta-golven dominant terwijl je in bed ligt te dommelen of te slapen, dan is dat prima. Het is minder goed als je thèta-golven dominant zijn terwijl je in de klas zit en moet opletten.
Neurofeedback richt zich met name op de verhouding van thèta en bèta golven en het vermogen om vanuit alfa op te kunnen schakelen naar bèta en terugschakelen naar thèta. Bij neurofeedback dragen de delta en de gamma golven niet bij aan het onderzoek, dus die worden in de EEG buiten beschouwing gelaten.
Als je blijft hangen in rust terwijl concentratie nodig is, noemen we dat onderactivatie. Je gedachten kunnen vrij rondrennen en je hele brein staat open. Je bent waarschijnlijk heel creatief in oplossingen, je hebt een scherpe intuïtie, ziet veel en je bent waarschijnlijk heel associatief. Daardoor heb je meer mogelijkheden om informatie te combineren, zie je meer mogelijkheden voor problemen en waarschijnlijk heb je een geweldig ruimtelijk inzicht. Iedereen zegt dat je slim bent.
Maar je brein staat ook open voor alle prikkels om je heen, het is lastig om iemand aan te kijken en je associatieve brein springt snel van de ene gedachte naar de andere. Opletten is dan heel moeilijk en begrijpend lezen of geconcentreerd een taakje afmaken is bijna onmogelijk en heel vermoeiend.
Je brein kan ook juist heel druk zijn. Zelfs als je stilzit met je ogen dicht heb je het gevoel dat je brein 100 kilometer per uur gaat. Je bent impulsief en vaak hyper. Stilzitten kan lastig zijn, net als aandachtig luisteren of geconcentreerd een taakje doen. Als je hyper bent terwijl aandacht of concentratie nodig is, lukt het ook niet om naar de leraar te luisteren, een rekensom te maken of een boek te lezen.
We noemen onderactivatie ook wel ADHD type 1 (ADD dus zonder de ‘hyper’) en overactivatie ADHD (hyper en impulsief, type 2 en type 3).
Met ADHD is helemaal niets mis! Sterker nog, je kan dingen waar anderen moeite mee hebben. Je hebt persoonlijkheidseigenschappen waar je zeker trots op mag zijn! Je bent intelligent, slim, creatief, eerlijk, hebt een groot rechtvaardigingsgevoel, humor, scherpe intuïtie, etc., etc.
ADHD is voor vele dan ook een geschenk. Vele beroemde mensen hebben ADHD: Will.i.am, Justin Timberlake, Michael Phelps, Paris Hilton en volgens de wetenschappers is het vrijwel zeker dat Albert Einstein ook ADHD had. Het heeft dan ook niets met intilligentie te maken.
Maar, net als met alles, ADHD heeft ook een nadeel en dat is dat het niet per se heel handig is op school.
Op school moet je opletten, stilzitten en je aandacht erbij houden maar dat is lastig. Je wilt wel opletten maar de vogeltjes buiten en wat de kinderen naast of achter je doen, is ook interessant. Dat komt omdat je hersenen niet de juiste hersengolven produceren die je nodig hebt om op te kunnen letten. Als je hersenen niet (voldoende) de benodigde beta-golven aanmaakt, is het bijna onmogelijk om je te concentreren, iets te leren en je geheugen te gebruiken.
Neurofeedback kan je helpen door je hersenen (weer) te leren de juiste hersen-golven aan te maken die op dat moment en in die situatie vereist zijn. Neurofeedback kan je hersenen leren automatisch vanuit rust op te schakelen naar concentratie en focus en weer terug naar rust. Zodoende ben je meer synchroon met je omgeving en de situatie op dat moment en ervaar je minder stress.
Deze informatie is nog niet volledig en deze website is nog in ontwikkeling. Neurofeedback werkt niet altijd bij iedereen. Omgevingsfactoren en medische factoren spelen daarbij een grote rol. Er kunnen geen rechten aan deze informatie worden ontleend.